آلودگی هوا فاجعه ای که نباید به فراموشی سپرده شود

آلودگی هوا = فاجعه ای هولناک
نیمه ی دوم پاییز تا اواخر زمستان هرسال، به دلیل سردی هوا و کمبود وسایل نقلیه ی عمومی، استفاده از خودروهای شخصی افزایش می یابد. تردد تعدادی پرشمار از خودروهایی که اکثراً در زمینه ی کیفیت احتراق و میزان مصرف سوخت، با استانداردهای روز دنیا فاصله دارند، از یک سو و پدیده ی وارونگی هوا از سوی دیگر؛ نفس کلان شهرهای صنعتی و پرجمعیت را به شماره می اندازد وعرصه را بر زندگی شلوغ و پرهیاهوی ساکنان آنها تنگ و تنگ تر می کند، تا جایی که در روزهای بحرانی، مدارس را به تعطیلی می کشاند - اقدامی که دکتر محمد اسماعیل اکبری رییس مرکز تحقیقات سرطان، از غیر کارشناسی ترین طرح ها می داند - و در صورت تداوم سکون هوا و ورود به شرایط بحرانی تر، اجرای طرح زوج و فرد از درب منازل و تعطیلی ادارات و شرکت ها نیز در دستور کار قرار می گیرد.
با سپری شدن این روزهای نفس گیر و برجای ماندن خسارت های جبران ناپذیر، به مدد وزش بادهای بهاری، خوشبختانه از غلظت آلاینده ها کاسته شده و به موازات آن، متأسفانه جدیت در پیگیری موضوع آلودگی هوا و مباحث مربوط به آن هم کاهش می یابد و موضوعات تازه تری جای آن را می گیرد. تا سالی دیگر که این فاجعه با شدت بیشتر و دامنه ی وسیع تری نمایان گردد. و دوباره روز از نو و روزی از نو ...
پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف پس از تحقیقاتی یک ساله، فهرستی از آلاینده های شهر تهران را منتشر کردند که براساس نتایج آن، میزان کل تولید آلاینده ها در شهر تهران از منابع ساکن و متحرک 725 هزار تن در سال، تخمین زده می شود.
به گزارش ایسنا به نقل از دکتر حسین افشین استادیار دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف، نتایج این تحقیقات نشان می دهد از این میزان سهم منابع متحرک 85 درصد و سهم منابع ساکن 15 درصد می باشد.
اگر به طور میانگین جمعیت تهران را حدود 10 میلیون نفر درنظر بگیریم سهم هر نفر در هر روز تقریباً 200 گرم خواهد شد. از آنجایی که برای زنده ماندن نیاز به تنفس داریم، با هربار نفس کشیدن مقدار زیادی از این مواد سمی و خطرناک را وارد بدن خود می کنیم.
امروزه اثرات زیانبار آلودگی هوا بر جسم و روان جوامع درگیر، بر کسی پوشیده نیست. دکتر نغمه مبرقعی دینان، عضو اتاق فکر افتصاد سازمان حفاظت از محیط زیست می گوید: "خسارت ناشی از آلودگی هوای 8 کلان شهر تهران، تبریز، کرج، اراک، اصفهان، مشهد ، اهواز و شیراز در سال 2014 به میزان 23 تریلیون تومان برآورد شده است". باید در نظر داشت علاوه بر این 8 شهر، شهرهایی مانند قم نیز از امسال به فهرست شهرهای آلوده اضافه شده اند.
آیا می توان برای جان انسان هایی که در اثر آلودگی هوا از دست می رود، قیمت تعیین کرد؟ آیا می توان خسارات بیماری های گوناگون و لاعلاج جسمی و روحی ناشی از زندگی در هوای آلوده را با عدد و مقیاس برشمرد؟
طبق آمار، 70 درصد انسداد عروق و 24 درصد بیماری های قلبی، آسیب های جدی به جنین و به خطر افتادن سلامت مادران باردار، نازایی، آلرژی، آسم و بیماری های ریوی، انواع سرطان ها و ده ها نوع بیماری دیگر؛ ناشی ازآلودگی هواست و در مجموع تلفات ناشی از آلودگی هوا بیشتر از تلفات سوانح رانندگی برآورد می شود. با این همه اما، به نظر می رسد ابعاد این فاجعه ی هولناک هنوز به طور کامل مشخص نشده بلکه اثرات مخرب آن، در سالهای آینده نمایان خواهد شد.
اما چاره ی کار چیست؟ آیا معضل بزرگ آلودگی هوا که همه ساله در حد فاجعه ای گسترده رخ می نماید و تکرار می شود، حل شدنی است؟
از سال های گذشته تا امروز، اقداماتی برای حل این معضل بزرگ صورت گرفته و در حال انجام است که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم داشت.
منابع متحرک یا وسایل نقلیه ی موتوری که بیشترین سهم را در تولید آلاینده ها دارند، به طور عمده از بنزین و گازوییل استفاده می کنند که متأسفانه بنزین و گازوییل توزیعی در کشور از کیفیت مناسبی برخوردار نیست. هرچند به ادعای مسؤولان ذیربط ، در برخی از شهرهای درگیر با آلودگی هوا از نوع یورو4 توزیع می شود. اما بر اساس نظر مهندس عباس کاظمی مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی در گفتگو با خبرنگار ایلنا؛ " سوخت مایع حتی اگر دارای استاندارد یورو 5 هم باشد، دارای آلایندگی است. اما در مورد سی ان جی اینگونه نیست. زیرا سوخت گاز، تک کربنه است و گوگرد، آروماتیک و بنزن ندارد". ایشان با تأکید بر لزوم گازسوز کردن تمام تاکسی های درون شهری گفت: "در حال حاضر 21 درصد از سوخت خودروها سی ان جی است، اما استفاده از سی ان جی از نظر اقتصاد کلان به نفع کشور است".
ایشان به نکته ی مهمی اشاره کرده اند، زیرا کشور ما با در اختیار داشتن حدود 20 درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان، اگر از این نظر مقام اول را در میان بقیه کشورها نداشته باشد، بدون تردید مقام دوم را داراست. و به همین دلیل توسعه ی صنعت سی ان جی علاوه بر اینکه نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا دارد، دقیقاً منطبق بر منافع ملی و در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی است.
تاکنون سرمایه گذاری های خوبی در صنعت سی ان جی در کشور صورت گرفته اما هنوز تا رسیدن به نقطه ی مطلوب فاصله ای قابل توجه وجود دارد.
امروزه خوشبختانه موتور پایه گازسوز در کشور تولید می شود، اما لازم است کارخانجات خودروسازی، همت خود را برای ارتقاء کیفیت آن، از قبیل بهینه سازی قطعات استهلاکی به ویژه در قسمت سوپاپ ها و سرسیلندر و نیز افزایش میزان پیمایش، در جهت رفع اشکالات و جلب رضایت مشتریان به کار بندند.
همچنین در زمینه ی ساخت مخازن و تجهیزات سی ان جی ظرفیت های قابل توجهی ایجاد شده و در حال حاضر، انواع مخازن مورد نیاز کشور اعم از مخازن خودرویی و جایگاهی مطابق با استاندارد های روز دنیا تولید می شود که از کیفیت و ایمنی بالایی برخوردارند.
نظر به اینکه حدود 10 درصد از وسایل نقلیه ی موتوری فرسوده اند، 90 درصد از سهم منابع متحرک را در آلودگی هوا از آن خود کرده اند. لذا شایسته است طرح جایگزینی خودروهای فرسوده با جدیت بیشتری پیگیری شود.
لازم به ذکر است که در روز های اخیر تعداد 50 دستگاه خودرو هیبریدی وارد ناوگان تاکسیرانی پایتخت شده و بنا به وعده ی میثم مظفر مدیرعامل سازمان تاکسیرانی قرار است تا سال 97 تعداد 10 هزار دستگاه تاکسی مدرن هیبریدی وارد چرخه ی تاکسیرانی شود.
قیمت هر دستگاه خودروی هیبریدی به طور متوسط حدود 200 میلیون تومان است. یعنی برای خرید 10 هزار تاکسی هیبریدی، نیاز به اعتباری در حدود 2 هزار میلیارد تومان خواهد بود و بر همین مبنا هزینه ی نگهداری و تعمیرات و نیز سرمایه گذاری برای ایجاد مراکز خدمات پس از فروش این خودروها نیز بسیار بالا خواهد بود.
در حالی که ارزان بودن خودروهای گازسوز و مناسب بودن هزینه های تعمیر، سرویس و نگهداری این خودروها نسبت به خودروهای هیبریدی و از همه مهم تر دانش بومی تولید و نگهداری آنها و همچنین ارزان بودن و وجود ذخایر بالای گاز طبیعی در کشور، استفاده از آنها را توجیه پذیرتر می کند.
پیشنهاد می شود که برای رغبت بیشتر مردم به استفاده از خودروهای گازسوز مشوق هایی در نظر گرفته شود. از جمله کاهش نرخ سی ان جی، معافیت از پرداخت عوارض سالانه و اجازه ورود به محدوده ی زوج و فرد برای خودروهای گازسوز و نیز احداث جایگاه سی ان جی در مناطق مورد نیاز.
یکی از عمده ترین منابع ساکن آلوده کننده هوا، نیروگاه ها هستند. به دلیل افزایش مصارف خانگی و گرمایشی در فصول سرد سال، برخی از نیروگاه ها از سوخت مایع استفاده می کنند که به شدت آلوده کننده است در حالی که با افزایش میزان تولید و تأمین گاز مورد نیاز کشور برای زمان های اوج مصرف، می توان از آلودگی هوا توسط نیروگاه ها کاست.
آنچه ارایه شد، تاحدودی بیانگر گوشه هایی از خسارات عظیم معضل آلودگی هوا و نمونه هایی از اقداماتی بود که تاکنون برای حل این معضل، به عمل آمده و برشمردن همه ی آنچه آلودگی هوا در پی دارد و ذکر تمام فعالیت هایی که در این زمینه صورت گرفته در این نوشتار نمی گنجد. اما به نظر می رسد همه ی این اقدامات، با شتاب فزاینده و رو به گسترش منابع آلوده کننده متناسب نبوده و از انسجام کافی و هماهنگی لازم برخوردار نیست. بلکه حل اساسی این معضل بزرگ، تنها و تنها با عزم ملی، بسیج همگانی، همکاری و هماهنگی تنگاتنگ همه ی دستگاه های ذی ربط و اختصاص بودجه مناسب و مورد نیاز؛ امکان پذیر خواهد بود.
محمود رضایی

با توجه به اینکه مطلب فوق به نظرم جالب آمد آن را در اینجا قرار دادم

عکس ،فیلم ، مطلب آموزشی ،داستان ......